Αυστηρότερο πλαίσιο δημιουργεί η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: Τα νέα όρια αλλάζουν τους κανόνες στο ελαιόλαδο

Νέα δεδομένα για την παραγωγή, τη διακίνηση, την τυποποίηση και τις εξαγωγές ελαιολάδου δημιουργεί η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να θεσπίσει δεσμευτικά όρια για τους υδρογονάνθρακες ορυκτελαίων στα ελαιόλαδα και τα πυρηνέλαια.
Η ρύθμιση αφορά κυρίως τους αρωματικούς υδρογονάνθρακες ορυκτελαίων, γνωστούς ως MOAH, οι οποίοι μπορούν να περάσουν στα τρόφιμα από διάφορες πηγές επιμόλυνσης κατά την παραγωγή, την αποθήκευση, τη μεταφορά, την επεξεργασία ή τη συσκευασία.
Σύμφωνα με τα νέα δεδομένα, τα όρια για τα ελαιόλαδα θα εφαρμοστούν σε δύο στάδια. Από την 1η Μαρτίου 2027 το όριο ορίζεται στα 4 mg/kg και από την 1η Ιανουαρίου 2028 μειώνεται στα 2 mg/kg. Για τα πυρηνέλαια προβλέπεται μεγαλύτερη μεταβατική περίοδος, με όριο 10 mg/kg από την 1η Μαρτίου 2028, 5 mg/kg από την 1η Ιανουαρίου 2029 και 2 mg/kg από την 1η Ιανουαρίου 2030. Από την εφαρμογή των νέων ορίων εξαιρούνται τα λαμπάντε ελαιόλαδα και τα ακατέργαστα πυρηνέλαια.
Η ευρωπαϊκή απόφαση εντάσσεται στη συνολικότερη προσπάθεια για τη μείωση των επιμολυντών στα τρόφιμα και ανοίγει έναν νέο κύκλο ελέγχων και προσαρμογών για ολόκληρη την αλυσίδα του ελαιολάδου. Οι υδρογονάνθρακες ορυκτελαίων μπορούν να συνδέονται με λιπαντικά μηχανημάτων, εξοπλισμό, δεξαμενές, υλικά συσκευασίας, μεταφορές ή άλλες πηγές επιμόλυνσης κατά τη διαδικασία παραγωγής και διακίνησης.
Για τον ελληνικό κλάδο του ελαιολάδου, η νέα ρύθμιση θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς η συμμόρφωση με τα νέα όρια προϋποθέτει ελέγχους και αλλαγές σε όλα τα στάδια, από το χωράφι και το ελαιοτριβείο μέχρι την αποθήκευση, τη μεταφορά και την τυποποίηση. Παραγωγοί, ελαιοτριβεία, τυποποιητές και εξαγωγείς καλούνται ουσιαστικά να προετοιμαστούν από τώρα για ένα αυστηρότερο ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Το θέμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία για περιοχές όπως η Μεσσηνία και συνολικά η Πελοπόννησος, όπου το ελαιόλαδο αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας και σημαντικό εξαγωγικό προϊόν. Η εφαρμογή των νέων ορίων αγγίζει όλη την παραγωγική αλυσίδα, από το ελαιοτριβείο μέχρι την τυποποίηση και την εξαγωγή, και μπορεί να επηρεάσει την ανταγωνιστικότητα του ελληνικού ελαιολάδου στις διεθνείς αγορές.
Οι νέες απαιτήσεις καθιστούν αναγκαία τη συστηματική ενημέρωση των εμπλεκομένων για τις πιθανές πηγές επιμόλυνσης και τις πρακτικές πρόληψης. Στον κλάδο επισημαίνεται ότι απαιτείται καλύτερη παρακολούθηση του εξοπλισμού, σωστή χρήση λιπαντικών και αποθηκευτικών μέσων, καθώς και αυστηρότερος έλεγχος των συνθηκών μεταφοράς και συσκευασίας.
Η συζήτηση για τους MOAH ανοίγει παράλληλα και ένα ευρύτερο θέμα για το μέλλον του ελληνικού ελαιολάδου στις διεθνείς αγορές. Η ποιότητα δεν θα κρίνεται πλέον μόνο από τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά ή την οξύτητα, αλλά όλο και περισσότερο από μετρήσιμους δείκτες ασφάλειας, ιχνηλασιμότητας και συμμόρφωσης με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Η μεταβατική περίοδος μέχρι το 2027 και το 2030 δίνει χρόνο προσαρμογής στον κλάδο, ωστόσο οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο ελαιόλαδο θα χρειαστεί να οργανώσουν εγκαίρως ελέγχους, διαδικασίες παρακολούθησης και συστήματα πρόληψης. Η έγκαιρη προσαρμογή θεωρείται κρίσιμη τόσο για την προστασία της φήμης του ελληνικού ελαιολάδου όσο και για τη διατήρηση της θέσης του στις ευρωπαϊκές και διεθνείς αγορές.