ΔΕΘ: 5 παροχές για συνταξιούχους – Τα κλειδωμένα μέτρα και τα ανοιχτά σενάρια

Στο επίκεντρο των μέτρων στήριξης που πρόκειται να ανακοινωθούν από τον πρωθυπουργό στη ΔΕΘ, θα βρεθούν οι συνταξιούχοι με στόχο την αντιμετώπιση της ακρίβειας, την κάλυψη μέρους του πληθωρισμού καθώς και την αποκατάσταση τμήματος των απωλειών εισοδήματος που υπέστησαν τη δεκαετία των Μνημονίων.
Οι Έλληνες συνταξιούχοι υπέστησαν περισσότερες από 20 μνημονιακές περικοπές. Οι συνολικές απώλειες εισοδημάτων υπολογίζονται από οικονομολόγους και συνδικαλιστικούς φορείς σε πάνω από 50 δισεκατομμύρια ευρώ την περίοδο 2010-2016, ενώ αθροιστικά οι απώλειες φτάνουν έως και τα 160 δισεκατομμύρια ευρώ σε όλη τη διάρκεια της μνημονιακής και μεταμνημονιακής 15ετίας.
Στον αντίποδα οι αυξήσεις που δόθηκαν στις συντάξεις την περίοδο 2023-2026 έφτασαν σωρευτικά στο 16,3%, όταν η αύξηση του μέσου μισθού πλήρους απασχόλησης από το 2019 κι έπειτα ανήλθε σε 28,5%, ενώ στον κατώτατο έφτασε στο 39,4%.
Το οικονομικό επιτελείο έχει ήδη διαμηνύσει ότι οι συνταξιούχοι θα λάβουν κάποιου είδους επιπλέον ενίσχυση ανάλογα με το δημοσιονομικό περιθώριο, επισημαίνοντας ότι «Κάθε φορά που προκύπτουν επιπλέον χρήματα οι πρώτες κοινωνικές ομάδες που ενισχύονται είναι οι συνταξιούχοι. Σε κάθε ΔΕΘ τα τελευταία 7 χρόνια δεν υπάρχει ομιλία του πρωθυπουργού που να μην περιλαμβάνει την ενίσχυση αυτής της μεγάλης πληθυσμιακής ομάδας».
Με το βλέμμα στραμμένο στην άνοδο του πληθωρισμού στο 3.8% αλλά και στις επερχόμενες εκλογές, το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται σενάρια για νέες παροχές που θα δοθούν είτε οριζόντια είτε σε μεγάλες κατηγορίες συνταξιούχων. Την ίδια ώρα «κλειδωμένα» θεωρούνται ευνοϊκά μέτρα, όπως η ετήσια αύξηση, η πλήρης κατάργηση της προσωπικής διαφοράς και η χορήγηση της ενίσχυσης των 300 ευρώ σε μόνιμη βάση κάθε Νοέμβριο.
Τα μέτρα που θεωρούνται σίγουρα και εκείνα που βρίσκονται σε φάση επεξεργασίας είναι τα εξής:
Μεγαλύτερη αύξηση στις συντάξεις: Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των οικονομολόγων ο πληθωρισμός θα κλείσει στο 3,7% -3.8% και η ανάπτυξη στο 1.8%. Οπότε με βάση το μαθηματικό τύπο (πληθωρισμός + ανάπτυξη δια 2) η αύξηση του 2027 που θα χορηγηθεί πριν από τα Χριστούγεννα, θα κυμανθεί στο 2.6% -2.7% αντί για 2.4% που είχε αρχικώς προβλεφθεί. Δηλαδή ο συνταξιούχος των 1000 ευρώ θα λάβει αύξηση 27 ευρώ μηνιαίως και 324 ετησίως. Ωστόσο είναι εμφανές ότι η αύξηση υπολείπεται του πληθωρισμού πιέζοντας την αγοραστική δύναμη των συνταξιούχων. Το οικονομικό επιτελείο δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να υπερβεί το μαθηματικό τύπο, χορηγώντας μεγαλύτερη ετήσια αύξηση.
Πλήρης κατάργηση προσωπικής διαφοράς: Στον κύκλο των αυξήσεων εισέρχονται από το Δεκέμβριο του 2026 το σύνολο των 2.5 εκατ. συνταξιούχων καθώς καταργείται οριστικά ο μηχανισμός της προσωπικής διαφοράς και θα χορηγείται πλέον ολόκληρη η αύξηση και σε 670.000 συνταξιούχους που έχουν υπόλοιπο από την προσωπική διαφορά. Θυμίζουμε ότι το 2026, με την κατάργηση της προσωπικής διαφοράς σε δύο δόσεις, μεγάλη μερίδα συνταξιούχων πήρε μόνο τη μισή αύξηση. Με την πλήρη κατάργηση της διαφοράς, όλοι οι συνταξιούχοι λαμβάνουν πλέον πραγματικές αυξήσεις, καθώς η διαφορά δεν εξανεμίζει το ποσό της αύξησης. Το υπόλοιπο ποσό της προσωπικής διαφοράς θα συνεχίσει να καταβάλλεται ως ξεχωριστό τμήμα της σύνταξης, το οποίο ωστόσο δεν θα προσαυξάνεται αλλά θα παραμένει σταθερό. Στο ποσό της προσωπικής διαφοράς δεν θα επιβάλλονται οι ασφαλιστικές κρατήσεις (ασθένειας και ΕΑΣ), αλλά μόνον ο φόρος εισοδήματος.
Διεύρυνση των δικαιούχων της ενίσχυσης των 300 ευρώ: Σε επιπλέον 420.000 δικαιούχους θα δοθεί το Νοέμβριο του 2026, η οικονομική ενίσχυση των 300 ευρώ, λόγω της διεύρυνσης των ορίων εισοδήματος και ακίνητης περιουσίας. Η ενίσχυση αφορά 1,87 εκατομμύρια άτομα, δηλαδή περίπου το 85% των συνταξιούχων, ανασφάλιστους υπερήλικες, καθώς άτομα με αναπηρία, εντάσσοντας έτσι στον κύκλο των παροχών ευάλωτες κοινωνικές ομάδες που συχνά αντιμετωπίζουν αυξημένες ανάγκες διαβίωσης. Το επίδομα θα δικαιούνται στο εξής και οι χήρες/οι από τα 60 τους χρόνια (και όχι από τα 65), εφόσον η σύνταξη χηρείας είναι η μοναδική πηγή εσόδων τους. Σ' αυτό το πλαίσιο, το οικονομικό επιτελείο εξετάζει περαιτέρω διεύρυνση των ορίων (ίσως και των ηλικιακών) προκειμένου να αυξηθούν οι ωφελημένοι.
Λίφτινγκ της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ): Δεν είναι η πρώτη φορά που η κυβέρνηση εξετάζει την ελάφρυνση της εισφοράς η οποία επιβάλλεται σε 400.000 συνταξιούχους με κύριες συντάξεις άνω των 1.400 ευρώ. Προς το παρόν έχει εφαρμοστεί το πάγωμα των κλιμάκων της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) ώστε όταν δίνονται αυξήσεις στις συντάξεις να αναπροσαρμόζονται αναλογικά και τα όρια των κλιμακίων, εμποδίζοντας τη μετάβαση σε ανώτερο, πιο επιβαρυντικό συντελεστή.
Το σενάριο που επεξεργάζεται το οικονομικό επιτελείο προβλέπει την αντικατάσταση των σημερινών 8 κλιμακίων από 4 κλίμακες, στις οποίες οι κρατήσεις ΕΑΣ θα υπολογίζονται όπως η φορολογία, δηλαδή επί της διαφοράς του ποσού σύνταξης κάθε κλίμακας και όχι σε όλο το ποσό, όπως συμβαίνει σήμερα. Εξάλλου, στο τραπέζι βρίσκεται η κατάργηση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) από τις επικουρικές συντάξεις. Η κράτηση επιβάλλεται σε επικουρικές άνω των 300 ευρώ, τις οποίες λαμβάνουν περίπου 280.000 συνταξιούχοι.
Νέα ρύθμιση για τις συντάξεις χηρείας: Τέλος στη διαρκή ανησυχία των 130.000 δικαιούχων συντάξεων χηρείας θα δοθεί με ρύθμιση του υπουργείου εργασίας. Η Νίκη Κεραμέως διαβεβαίωσε για άλλη μια φορά ότι οι συντάξεις χηρείας δεν πρόκειται να υποστούν καμία περικοπή με αφορμή την πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, το οποίο – ερμηνεύοντας τον «νόμο Κατρούγκαλου» – έκρινε ότι δεν μπορούν σωρευτικά να καταβάλλονται περισσότερες της μίας εθνικές συντάξεις για κάθε συνταξιούχο. Η ρύθμιση θα ξεκαθαρίζει ότι δε θα υπάρξει καμία περικοπή ούτε θα αναζητηθούν αναδρομικά από τις χήρες/ους.
Παράλληλα «αγκάθι» παραμένει το ενδεχόμενο περικοπής του 50% της σύνταξης χηρείας του ιδιωτικού τομέα σε περίπτωση που ο δικαιούχος εργάζεται η λαμβάνει σύνταξη από ίδιο δικαίωμα, περικοπή που έχει ωστόσο εφαρμοστεί στο δημόσιο και τον ΟΓΑ από το 2020. Σύμφωνα με πληροφορίες δεν είναι ακόμα σαφές αν η εν λόγω ρύθμιση θα δίνει λύση και σ' αυτές τις περιπτώσεις η θα επικεντρωθεί μόνο στη διαβεβαίωση ότι θα συνεχίσουν να χορηγούνται δύο εθνικές συντάξεις στους χήρους/ες.