Ηλεκτρονικές αποδείξεις: Δύο σενάρια για φορομπόνους το 2027 – Ποιοι κερδίζουν

Αντίστροφα μετρά ο χρόνος για δύο φορολογικά κίνητρα που συνδέουν άμεσα τη χρήση κάρτας και τις ηλεκτρονικές πληρωμές με το πορτοφόλι των φορολογουμένων.
Το πρώτο μπορεί να «κουρέψει» το φορολογητέο εισόδημα έως και κατά 5.000 ευρώ, όταν οι πληρωμές γίνονται ηλεκτρονικά σε συγκεκριμένους επαγγελματίες. Το δεύτερο επιτρέπει σε ιατρικές, οδοντιατρικές και κτηνιατρικές δαπάνες να μετρούν στο διπλάσιο για την κάλυψη του υποχρεωτικού ορίου των ηλεκτρονικών αποδείξεων.
Και τα δύο μέτρα εκπνέουν στις 31 Δεκεμβρίου 2026 και πλέον μπαίνουν στο μικροσκόπιο του οικονομικού επιτελείου.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητά τους, προκειμένου να αποφασιστεί εάν θα παραταθούν με τη σημερινή τους μορφή, εάν θα αλλάξουν ή εάν θα υπάρξουν νέες παρεμβάσεις στα κίνητρα για ηλεκτρονικές συναλλαγές.
Το βασικό ερώτημα είναι εάν τα φορολογικά μπόνους εξακολουθούν να οδηγούν τους καταναλωτές στην κάρτα και, κυρίως, εάν βοηθούν να εμφανιστούν στην Εφορία συναλλαγές και εισοδήματα που διαφορετικά θα μπορούσαν να παραμείνουν αδήλωτα.
Τι θα μετρήσει στις αποφάσεις
Η εικόνα έχει αλλάξει σημαντικά σε σχέση με το 2022, όταν τέθηκε σε εφαρμογή το κίνητρο της έκπτωσης εισοδήματος. Οι ηλεκτρονικές πληρωμές έχουν πλέον επεκταθεί σε πολύ μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας, τα POS έχουν φτάσει σχεδόν παντού, ενώ η διασύνδεσή τους με τις ταμειακές μηχανές και τα συστήματα της ΑΑΔΕ έχει κλείσει αρκετά από τα «παράθυρα» απόκρυψης συναλλαγών.
Την ίδια στιγμή, το κενό ΦΠΑ έχει περιοριστεί σημαντικά, με την Ελλάδα να πλησιάζει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Σε αυτό το νέο περιβάλλον θα εξεταστεί εάν τα πρόσθετα φορολογικά κίνητρα εξακολουθούν να έχουν αποτέλεσμα και κυρίως εάν «πιάνουν» τις συναλλαγές εκεί όπου παραμένει ισχυρή η χρήση μετρητών.
Έως 5.000 ευρώ λιγότερο φορολογητέο εισόδημα
Το ισχυρότερο από τα δύο κίνητρα αφορά τις ηλεκτρονικές πληρωμές σε συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελματιών.
Η ρύθμιση προβλέπει ότι ποσό ίσο με το 30% των δαπανών που πραγματοποιεί ο φορολογούμενος με κάρτα ή άλλο ηλεκτρονικό μέσο πληρωμής αφαιρείται από το φορολογητέο εισόδημά του.
Η έκπτωση μπορεί να φτάσει έως τις 5.000 ευρώ τον χρόνο. Το μέτρο εφαρμόζεται από το 2022 και καλύπτει 20 κατηγορίες επαγγελμάτων. Ανάμεσά τους βρίσκονται δικηγόροι, υδραυλικοί, ηλεκτρολόγοι, κομμωτήρια και ταξί.
Στην πράξη, επιχειρεί να βάλει τον καταναλωτή μέσα στην εξίσωση της φορολογικής συμμόρφωσης. Αντί να έχει λόγο να δεχθεί μία συναλλαγή με μετρητά χωρίς απόδειξη, αποκτά φορολογικό όφελος εφόσον πληρώσει ηλεκτρονικά και η συναλλαγή καταγραφεί.
Το δεύτερο μπόνους αφορά μία διαφορετική πλευρά της υποχρέωσης για ηλεκτρονικές αποδείξεις.
Οι φορολογούμενοι πρέπει κατά κανόνα να πραγματοποιούν ηλεκτρονικές δαπάνες που αντιστοιχούν στο 30% του πραγματικού ετήσιου εισοδήματός τους.
Για συγκεκριμένες υπηρεσίες, όμως, το ποσό που πληρώνεται ηλεκτρονικά υπολογίζεται στο διπλάσιο.
Στην κατηγορία αυτή βρίσκονται οι ιατρικές, οδοντιατρικές και κτηνιατρικές υπηρεσίες.
Έτσι, μία πληρωμή 500 ευρώ με κάρτα για τις συγκεκριμένες υπηρεσίες δεν προσθέτει 500 ευρώ, αλλά 1.000 ευρώ στο ποσό των ηλεκτρονικών δαπανών που χρειάζεται ο φορολογούμενος για να καλύψει το απαιτούμενο όριο.
Η Τράπεζα της Ελλάδος δείχνει προς παράταση
Στη συζήτηση για την επόμενη ημέρα των κινήτρων μπαίνει και η Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία βλέπει τις ηλεκτρονικές συναλλαγές ως ένα από τα αποτελεσματικότερα εργαλεία για τον περιορισμό της φοροδιαφυγής.
Στην Έκθεση για τη Νομισματική Πολιτική 2026 αναγνωρίζει τη μεγάλη πρόοδο που έχει σημειωθεί, αλλά επισημαίνει ότι η προσπάθεια δεν έχει τελειώσει.
Το ενδιαφέρον στρέφεται κυρίως σε επαγγελματικές δραστηριότητες όπου τα μετρητά εξακολουθούν να έχουν ισχυρή παρουσία. Εκεί παραμένουν μεγαλύτερα τα περιθώρια για μη έκδοση αποδείξεων και απόκρυψη εισοδημάτων.
Η κεντρική τράπεζα συνδέει μάλιστα την περαιτέρω μείωση του κενού ΦΠΑ και της απόστασης μεταξύ πραγματικής κατανάλωσης και δηλωμένων εισοδημάτων με δύο κινήσεις: περισσότερες ηλεκτρονικές συναλλαγές και εντατικότερους ελέγχους.
Στο πλαίσιο αυτό τάσσεται υπέρ της διατήρησης ή ακόμη και της διεύρυνσης των φορολογικών κινήτρων προς τους καταναλωτές, με το σκεπτικό ότι κάθε συναλλαγή που περνά από το τραπεζικό σύστημα αφήνει ψηφιακό αποτύπωμα και περιορίζει τα περιθώρια απόκρυψής της.
Οι αποφάσεις που θα ληφθούν τους επόμενους μήνες θα καθορίσουν εάν τα δύο σημερινά φορομπόνους θα περάσουν αυτούσια στο 2027 ή εάν θα αλλάξει η αρχιτεκτονική των κινήτρων. Σε κάθε περίπτωση, το στοίχημα παραμένει το ίδιο: να υπάρχει πραγματικό όφελος για τον καταναλωτή ώστε η ηλεκτρονική πληρωμή και η απαίτηση για απόδειξη να γίνονται συμφέρουσα επιλογή και όχι απλώς φορολογική υποχρέωση.