Τέλος επιτηδεύματος: Ποιοι γλιτώνουν τα 800 ευρώ από το 2027 – Παραδείγματα

Σε τροχιά σταδιακής αλλά οριστικής κατάργησης εισέρχεται το τέλος επιτηδεύματος, με το συνολικό δημοσιονομικό κόστος του μέτρου να ανέρχεται σε 82 εκατομμύρια ευρώ για το 2027, σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσιάστηκε από το βήμα της ΔΕΘ.
Το τέλος επιτηδεύματος εξακολουθεί να αποτελεί μια πάγια επιβάρυνση για μεγάλο αριθμό εταιρειών. Σε αντίθεση με τον φόρο εισοδήματος, ο οποίος εξαρτάται από την κερδοφορία των επιχειρήσεων και μεταβάλλεται ανάλογα με την πορεία της αγοράς, το τέλος επιτηδεύματος είναι ένας πάγιος «κεφαλικός» φόρος. Εισπράττεται ανεξάρτητα από το αν μια επιχείρηση έχει κέρδη ή ζημίες. Έτσι, το κράτος εξασφαλίζει ένα σταθερό έσοδο, χωρίς να επηρεάζεται άμεσα από τις οικονομικές διακυμάνσεις.
Το τέλος θεσπίστηκε το 2011 ως προσωρινό μνημονιακό μέτρο, που παραμένει σε ισχύ για τις επιχειρήσεις περίπου δεκαπέντε χρόνια. Η παραμονή του στο φορολογικό σύστημα έχει δεχθεί κριτική, διότι επιβάλλει οριζόντια επιβάρυνση ανεξάρτητα από την πραγματική οικονομική δυνατότητα κάθε επιχείρησης. Μια εταιρεία με χαμηλή κερδοφορία ή ακόμα και ζημίες καλείται να καταβάλει το ίδιο πάγιο ποσό με μια οικονομικά ισχυρότερη επιχείρηση της ίδιας κατηγορίας.
Η διαδικασία της κατάργησης θα υλοποιηθεί σε διαδοχικά στάδια, δίνοντας αρχικά έμφαση στην ελληνική Περιφέρεια και τη Θεσσαλονίκη, προτού επεκταθεί πλήρως στο σύνολο της επικράτειας έως το 2029. Σήμερα, το ειδικό αυτό τέλος βεβαιώνεται σε 245.003 νομικά πρόσωπα, εκ των οποίων περίπου τα μισά —συγκεκριμένα 121.922 επιχειρήσεις— διατηρούν την έδρα τους εκτός του λεκανοπεδίου της Αττικής.
Το τέλος επιτηδεύματος μέχρι σήμερα
Μέχρι σήμερα το τέλος επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα διαμορφωνόταν ανάλογα με τη μορφή και την έδρα της επιχείρησης. Τα κερδοσκοπικά νομικά πρόσωπα με έδρα σε περιοχές έως 200.000 κατοίκους καταβάλλουν ετήσιο τέλος 800 ευρώ, ενώ σε περιοχές με πληθυσμό άνω των 200.000 κατοίκων το ποσό ανέρχεται στα 1.000 ευρώ. Για τις αστικές μη κερδοσκοπικές εταιρείες, το τέλος ανέρχεται σε 400 ευρώ στις περιοχές με πληθυσμό έως 200.000 κατοίκους και σε 500 ευρώ στις μεγαλύτερες περιοχές. Επιπλέον, κάθε υποκατάστημα κερδοσκοπικού νομικού προσώπου επιβαρύνεται με 600 ευρώ, ενώ για τις μη κερδοσκοπικές οντότητες το αντίστοιχο ποσό είναι 300 ευρώ.
Η επιβάρυνση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, διότι πρόκειται για ένα σταθερό κόστος που δεν συνδέεται με την πραγματική οικονομική τους δυνατότητα. Μια μικρή ΙΚΕ ή μια προσωπική εταιρεία με περιορισμένη δραστηριότητα μπορεί να καλείται να καταβάλει το ίδιο τέλος με μια μεγαλύτερη και περισσότερο εύρωστη επιχείρηση της ίδιας κατηγορίας. Όπως καταλαβαίνει κανείς, αυτό δημιουργεί ζήτημα φορολογικής δικαιοσύνης, καθώς ο φόρος δεν είναι αναλογικός, αλλά οριζόντιος. Δεν λαμβάνει υπόψη το ύψος του κύκλου εργασιών, την κερδοφορία, τις ζημίες, το μέγεθος της εταιρείας ή τις ιδιαίτερες οικονομικές δυσκολίες.
Τέλος επιτηδεύματος: Το χρονοδιάγραμμα της κατάργησης ανά έτος
Ο σχεδιασμός του οικονομικού επιτελείου προβλέπει μια τετραετή πορεία αποχρέωσης από το μέτρο, με σταθμούς που διαφοροποιούνται ανάλογα με τη γεωγραφική θέση της έδρας και των τυχόν υποκαταστημάτων.

• Το 2027: Το τέλος επιτηδεύματος καταργείται πλήρως για τις έδρες και τα υποκαταστήματα νομικών προσώπων που βρίσκονται εκτός της Περιφέρειας Αττικής, με μοναδική εξαίρεση την Περιφερειακή Ενότητα Νήσων, στην οποία επίσης εφαρμόζεται η οριζόντια κατάργηση.
• Το 2028: Το μέτρο περιορίζεται σημαντικά στην Περιφέρεια Αττικής, όπου το τέλος επιτηδεύματος θα μειωθεί κατά 50% για όλες τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται εντός των ορίων της.
• Το 2029: Ολοκληρώνεται ο κύκλος των παρεμβάσεων με την πλήρη και οριστική κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για το σύνολο των επιχειρήσεων της χώρας, μηδενίζοντας οριστικά τη σχετική επιβάρυνση.

Το χρονοδιάγραμμα προβλέπει:

• Επιχειρήσεις στην Περιφέρεια: Κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος από το φορολογικό έτος 2026.
• Επιχειρήσεις στην Αττική: Μείωση του τέλους κατά 50% το 2028.
• Πλήρης κατάργηση στην Αττική: Το τέλος επιτηδεύματος μηδενίζεται το 2029.

Τέλος επιτηδεύματος: Συγκεκριμένα παραδείγματα για τις επιχειρήσεις
Για να γίνει κατανοητό πώς μεταφράζεται το νέο πλαίσιο στην πράξη, τρία χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτυπώνουν το οικονομικό όφελος ανάλογα με τη γεωγραφική διασπορά μιας επιχείρησης.
Σύμφωνα με το παράδειγμα που παρουσίασε ο πρωθυπουργός, επιχείρηση λιανεμπορίου στη Θεσσαλονίκη, η οποία μέχρι σήμερα πλήρωνε 1.600 ευρώ, από το 2027 θα καταβάλλει μηδενικό τέλος επιτηδεύματος. Το ετήσιο όφελος για τη συγκεκριμένη επιχείρηση διαμορφώνεται, συνεπώς, στα 1.600 ευρώ.
Μια επιχείρηση με έδρα στη Λάρισα και χωρίς υποκατάστημα, η οποία πληρώνει σήμερα τέλος ύψους 800 ευρώ για το 2026, θα δει την επιβάρυνση να καταργείται πλήρως το 2027. Αντίστοιχη εικόνα ισχύει για μια επιχείρηση με έδρα και ένα υποκατάστημα στη Θεσσαλονίκη, όπου το σημερινό τέλος των 1.600 ευρώ μηδενίζεται επίσης την ίδια χρονιά.
Πιο σύνθετη είναι η περίπτωση επιχείρησης με έδρα στην Αθήνα και δύο υποκαταστήματα —ένα στη Θεσσαλονίκη και ένα στην Πάτρα— η οποία επιβαρύνεται σήμερα με συνολικό τέλος 2.200 ευρώ. Σε αυτή την περίπτωση, το 2027 το ποσό θα υποχωρήσει στα 1.000 ευρώ, το 2028 θα μειωθεί περαιτέρω στα 500 ευρώ λόγω του «ψαλιδιού» στην Αττική, για να μηδενιστεί τελικά το 2029.
Τέλος επιτηδεύματος: Τα οφέλη της κατάργησης
Η κατάργηση του τέλους για τα νομικά πρόσωπα θα έχει σημαντικές θετικές επιπτώσεις, καθώς οδηγεί σε άμεση μείωση της φορολογικής επιβάρυνσής τους. Η ελάφρυνση αυτή θα είναι ιδιαίτερα αισθητή για τις μικρές και μεσαίες εταιρείες, για τις οποίες ακόμα και ένα ποσό 800 ετησίως είναι ιδιαιτέρως σημαντικό.
Επιπρόσθετα, η κατάργηση θα συμβάλει στην ενίσχυση της επιχειρηματικότητας. Η ύπαρξη ενός πάγιου φορολογικού κόστους λειτουργεί συχνά ως αντικίνητρο για την ίδρυση νέας εταιρείας, ειδικά όταν η επιχείρηση βρίσκεται ακόμη στο αρχικό στάδιο λειτουργίας της και δεν έχει διαμορφώσει σταθερά έσοδα.
Τέλος, η απαλλαγή αυτή θα δημιουργήσει ένα πιο σταθερό και φιλικό φορολογικό περιβάλλον, το οποίο είναι κρίσιμο για τον προγραμματισμό των επιχειρηματικών αποφάσεων.