Ρεύμα: Πράσινο, μπλε ή κίτρινο τιμολόγιο - Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν από την άνοδο της χονδρικής

Η νέα απότομη άνοδος της χονδρεμπορικής τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος επαναφέρει ένα ερώτημα που για αρκετούς μήνες είχε περάσει σε δεύτερο πλάνο για τα νοικοκυριά: πόσο προστατευμένο είναι το τιμολόγιο που έχουν επιλέξει απέναντι στις διακυμάνσεις της αγοράς.
Η τιμή στην Αγορά Επόμενης Ημέρας σήμερα 23 Σεπτεμβρίου, έπεσε στα 153,87 ευρώ/MWh, μετά τα χθεσινά 211,76 ευρώ όπου κατέγραψε νέο υψηλό για το 2026, ενώ σε επιμέρους ώρες της ημέρας οι τιμές έφτασαν ακόμα και τα 340 ευρώ/MWh.
Την ίδια στιγμή, η μέση τιμή του Σεπτεμβρίου κινείται μέχρι στιγμής σχεδόν 20% υψηλότερα από τον Αύγουστο, δημιουργώντας πλέον σοβαρές πιέσεις ενόψει της ανακοίνωσης των τιμολογίων του Οκτωβρίου.
Η εξέλιξη δεν σημαίνει ότι όλοι οι καταναλωτές θα δουν αυτομάτως την ίδια αύξηση στον επόμενο λογαριασμό. Το πόσο γρήγορα και σε ποιο βαθμό μεταφέρεται η άνοδος της χονδρικής στη λιανική εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το «χρώμα» του τιμολογίου: Πράσινο, κίτρινο ή μπλε.
Στο επίκεντρο τα πράσινα τιμολόγια
Τα περισσότερα βλέμματα στρέφονται στα πράσινα τιμολόγια, καθώς σε αυτά παραμένει ένα πολύ μεγάλο τμήμα των οικιακών καταναλωτών. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της ΡΑΑΕΥ, που έχει αναφέρει και η «Η» τον Ιούνιο περίπου 3,159 εκατ. καταναλωτές βρίσκονταν στην πράσινη κατηγορία.
Το πράσινο είναι κυμαινόμενο τιμολόγιο, με μία όμως σημαντική ιδιαιτερότητα. Η τιμή ανακοινώνεται από τον προμηθευτή την πρώτη ημέρα κάθε μήνα και παραμένει κλειδωμένη για ολόκληρο τον μήνα. Επομένως, η σημερινή άνοδος της αγοράς δεν αλλάζει την τιμή που πληρώνει κάποιος στο πράσινο τιμολόγιο για τον Σεπτέμβριο. Μπορεί όμως να επηρεάσει τη χρέωση που θα ανακοινωθεί για τον Οκτώβριο.
Η πίεση, μάλιστα, είχε αρχίσει να γίνεται αισθητή πριν από το τελευταίο ράλι. Τον Σεπτέμβριο η μέση τιμή των πράσινων τιμολογίων διαμορφώθηκε στα 20,73 λεπτά ανά kWh, με τις προσφορές της αγοράς να παρουσιάζουν μεγάλη απόκλιση, από 14,9 έως 29,7 λεπτά/kWh. Οι δύο μεγαλύτεροι προμηθευτές, που καλύπτουν περίπου οκτώ στους δέκα καταναλωτές, κινούνται μεσοσταθμικά χαμηλότερα, περίπου στα 16,8 λεπτά/kWh.
Το κρίσιμο πλέον είναι πόσο από τη νέα αύξηση του κόστους θα επιλέξουν να απορροφήσουν οι προμηθευτές και πόσο θα μεταφέρουν στις χρεώσεις του επόμενου μήνα.
Τα κίτρινα ακολουθούν πιο άμεσα την αγορά
Διαφορετική είναι η εικόνα για όσους έχουν επιλέξει κίτρινο, κυμαινόμενο τιμολόγιο. Σε αυτή την κατηγορία η χρέωση συνδέεται περισσότερο με τις μεταβολές της χονδρεμπορικής αγοράς, βάσει του μηχανισμού που προβλέπει κάθε προϊόν. Αυτό σημαίνει ότι ο καταναλωτής αναλαμβάνει μεγαλύτερο μέρος του κινδύνου από μία απότομη αύξηση των τιμών, αλλά αντίστοιχα μπορεί να επωφεληθεί γρηγορότερα όταν η αγορά υποχωρεί.
Με άλλα λόγια, σε μια περίοδο αποκλιμάκωσης της χονδρικής ένα κίτρινο πρόγραμμα μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα ανταγωνιστικό. Σε περιόδους όμως έντονων ανοδικών διακυμάνσεων, όπως αυτή που διαμορφώνεται τώρα, ο καταναλωτής είναι περισσότερο εκτεθειμένος στις κινήσεις της αγοράς.
Αυτό είναι και το βασικό χαρακτηριστικό που διαφοροποιεί το κίτρινο από το πράσινο: και τα δύο είναι κυμαινόμενα, αλλά στο πράσινο ο πελάτης γνωρίζει από την αρχή του μήνα την τιμή που θα πληρώσει, ενώ στα κίτρινα υπάρχουν προϊόντα στα οποία η τελική χρέωση προκύπτει εκ των υστέρων, με βάση την εξέλιξη της αγοράς.
Οι κάτοχοι μπλε τιμολογίων μένουν εκτός του ράλι
Στην αντίθετη πλευρά βρίσκονται όσοι έχουν επιλέξει μπλε, σταθερό τιμολόγιο. Στα συγκεκριμένα προγράμματα η τιμή της κιλοβατώρας έχει συμφωνηθεί και παραμένει σταθερή για τη διάρκεια που προβλέπει η σύμβαση. Η εκτίναξη επομένως της χονδρικής στα 211,76 ευρώ/MWh δεν μεταφέρεται στη χρέωση ενέργειας ενός καταναλωτή που έχει ενεργό σταθερό συμβόλαιο.
Αυτό είναι το μεγάλο πλεονέκτημα των μπλε τιμολογίων σε περιόδους ενεργειακής αναταραχής: προσφέρουν προβλεψιμότητα στον οικογενειακό ή επιχειρηματικό προϋπολογισμό.
Στο σκηνικό αυτό έρχεται να προστεθεί η τελευταία κίνηση της ΔΕΗ, η οποία μειώνει σημαντικά τη χρέωση του σταθερού μπλε τιμολογίου ΔΕΗ myHome Online στα 11,5 λεπτά/kWh για τον Σεπτέμβριο. Μια από τις χαμηλότερες τιμές της αγοράς.
Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά. Αν η χονδρική αποκλιμακωθεί σημαντικά τους επόμενους μήνες, ο καταναλωτής του σταθερού τιμολογίου δεν επωφελείται αυτομάτως από την πτώση, καθώς συνεχίζει να πληρώνει τη συμφωνημένη τιμή. Επιπλέον, στα σταθερά συμβόλαια μπορεί να προβλέπεται αποζημίωση ή ρήτρα πρόωρης αποχώρησης, σε αντίθεση με τα κυμαινόμενα τιμολόγια όπου η αλλαγή είναι ευκολότερη.
Ποιοι είναι περισσότερο εκτεθειμένοι
Η νέα ενεργειακή αναταραχή αναδεικνύει έτσι τις διαφορετικές ταχύτητες με τις οποίες φτάνει η χονδρική αγορά στον λογαριασμό του καταναλωτή.
Οι κάτοχοι κίτρινων τιμολογίων έχουν τη μεγαλύτερη άμεση έκθεση στις διακυμάνσεις της αγοράς, ανάλογα πάντα με τον μηχανισμό τιμολόγησης του συγκεκριμένου προϊόντος. Οι καταναλωτές στα πράσινα τιμολόγια έχουν μεγαλύτερη προβλεψιμότητα μέσα στον μήνα, αλλά βρίσκονται αντιμέτωποι με τον κίνδυνο υψηλότερης τιμής κατά την επόμενη μηνιαία ανακοίνωση.
Αντίθετα, όσοι έχουν ενεργό μπλε σταθερό συμβόλαιο είναι προστατευμένοι από τη συγκεκριμένη άνοδο για όσο διάστημα παραμένει σε ισχύ η συμφωνημένη τιμή.
Το γεγονός ότι το πράσινο παραμένει επιλογή εκατομμυρίων καταναλωτών εξηγεί και γιατί το ενδιαφέρον στρέφεται ήδη στην 1η Οκτωβρίου, όταν οι πάροχοι θα ανοίξουν τα χαρτιά τους.
Το κρίσιμο δεκαήμερο μέχρι την 1η Οκτωβρίου
Το τελικό ύψος των πράσινων τιμολογίων δεν έχει ακόμη κριθεί. Θα εξαρτηθεί από την πορεία της αγοράς τις τελευταίες ημέρες του Σεπτεμβρίου, αλλά και από την εμπορική πολιτική κάθε εταιρείας.
Ήδη τον Σεπτέμβριο οι πάροχοι απορρόφησαν ένα μέρος της προηγούμενης αύξησης της χονδρικής, με αποτέλεσμα η μέση αύξηση των πράσινων τιμολογίων να περιοριστεί περίπου στο 8%, όταν η χονδρεμπορική αγορά είχε αυξηθεί κατά περίπου 21% τον Αύγουστο.
Το ερώτημα είναι εάν υπάρχει περιθώριο να επαναληφθεί η ίδια πολιτική και τον Οκτώβριο, ιδιαίτερα εάν οι υψηλές τιμές διατηρηθούν.
Για τον καταναλωτή, πάντως, η νέα άνοδος αποτελεί υπενθύμιση ότι δεν αρκεί πλέον να συγκρίνει μόνο την τιμή της κιλοβατώρας. Το είδος του συμβολαίου, το πάγιο, η διάρκεια, οι προϋποθέσεις των εκπτώσεων και ενδεχόμενη χρέωση πρόωρης αποχώρησης είναι παράγοντες που μπορούν να αλλάξουν σημαντικά τον τελικό λογαριασμό.