Συντάξεις: Κρίσιμη δίκη στο Ελεγκτικό για 440.000 συνταξιούχους ανοίγει παράθυρο για μικρότερες κρατήσεις

Η πιλοτική δίκη της Τετάρτης 7 Οκτωβρίου 2026 στο Ελεγκτικό Συνέδριο αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς αφορά τον υπολογισμό της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ). Η απόφαση ενδέχεται να επηρεάσει περίπου 440.000 συνταξιούχους, δημιουργώντας παράλληλα προϋποθέσεις για νέες διεκδικήσεις αναδρομικών.
Το ζήτημα που εξετάζεται αφορά τον τρόπο υπολογισμού της εισφοράς και όχι την κατάργησή της. Το δικαστήριο θα αποφανθεί εάν η επιβολή της ΕΑΣ στο σύνολο της σύνταξης είναι συμβατή με το Σύνταγμα ή εάν η κράτηση πρέπει να περιορίζεται στο ποσό που ξεπερνά το προβλεπόμενο όριο.
Από την 1η Ιανουαρίου 2026, η ΕΑΣ εφαρμόζεται σε κύριες συντάξεις από 1.468,02 ευρώ και πάνω, με συντελεστές από 3% έως 14%. Στο ισχύον καθεστώς, η υπέρβαση του αντίστοιχου ορίου συνεπάγεται εφαρμογή του συντελεστή σε ολόκληρη τη σύνταξη και όχι αποκλειστικά στο υπερβάλλον ποσό.
Ενδεικτική είναι η περίπτωση συνταξιούχου με κύρια σύνταξη 2.000 ευρώ, στον οποίο η εισφορά 6% επιβάλλεται στο σύνολο του ποσού. Με βάση το σκεπτικό της προσφυγής, η κράτηση θα έπρεπε να υπολογίζεται μόνο στα 532 ευρώ, δηλαδή στη διαφορά μεταξύ της σύνταξης και του ορίου των 1.468 ευρώ.
Ποιοι επιβαρύνονται περισσότερο από τις κρατήσεις
Σύμφωνα με τα στοιχεία του δημοσιεύματος, εντονότερη επιβάρυνση από τον υφιστάμενο υπολογισμό αντιμετωπίζουν όσοι λαμβάνουν συντάξεις από 1.784 έως 2.080 ευρώ, καθώς στη συγκεκριμένη περιοχή αποδοχών ο συντελεστής της εισφοράς ανεβαίνει από 3% σε 6%.
Αυξημένες κρατήσεις καταγράφονται και στις υψηλότερες συντάξεις, ιδίως μεταξύ 2.500 και 3.000 ευρώ μεικτά. Σε ορισμένες περιπτώσεις υψηλών αποδοχών, το συνολικό ποσό που παρακρατείται σε ετήσια βάση μπορεί να είναι ιδιαίτερα μεγάλο.
Εφόσον το Ελεγκτικό Συνέδριο αποφανθεί ότι ο σημερινός υπολογισμός προσκρούει σε συνταγματικές αρχές, ενδέχεται να χρειαστεί αναμόρφωση του συστήματος. Η αλλαγή θα μπορούσε να προβλέπει αναλογικότερη εφαρμογή της ΕΑΣ, με την εισφορά να επιβαρύνει μόνο το τμήμα της σύνταξης πάνω από το εκάστοτε όριο.
Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να σημαίνει μικρότερες κρατήσεις για περίπου 440.000 συνταξιούχους. Ταυτόχρονα, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για νέες αναδρομικές αξιώσεις, οι οποίες θα αφορούν τις διαφορές που προκύπτουν από τον τρόπο παρακράτησης της εισφοράς.
Οι δύο βασικές «αδικίες»
Βαρύτητα έχει και η εισήγηση του Γενικού Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες, υποστηρίζει την αλλαγή του υπολογισμού και την επιβολή της εισφοράς μόνο στο υπερβάλλον ποσό. Ωστόσο, η εισήγηση δεν συνιστά δικαστική απόφαση, αφού η τελική κρίση ανήκει στην Ολομέλεια.
Οι αντιρρήσεις για το σημερινό σύστημα εστιάζουν σε δύο βασικά ζητήματα. Το πρώτο συνδέεται με τη συνύπαρξη της ΕΑΣ, των υπόλοιπων κρατήσεων και της φορολογίας. Ο e-ΕΦΚΑ παρακρατεί την εισφορά επί του αρχικού μεικτού ποσού και ακολούθως εφαρμόζονται η εισφορά υγείας και ο φόρος.
Το δεύτερο αφορά την τιμαριθμοποίηση των κλιμακίων. Ο τρόπος εφαρμογής της ΕΑΣ μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα, σε ορισμένες περιπτώσεις, ένας συνταξιούχος με μεγαλύτερη μεικτή σύνταξη να λαμβάνει μετά την κράτηση μικρότερο ποσό από άλλον που υπάγεται σε χαμηλότερο κλιμάκιο.
Η εισφορά καθιερώθηκε το 2010 και, σύμφωνα με τα στοιχεία του δημοσιεύματος, οι συνολικές επιβαρύνσεις των συνταξιούχων έχουν φτάσει περίπου τα 10 δισ. ευρώ. Τα έσοδα κατευθύνονται στο Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ), το αποθεματικό για τη μακροπρόθεσμη υποστήριξη του ασφαλιστικού συστήματος.
Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται πλέον στη δικαστική διαδικασία της 7ης Οκτωβρίου και στην απόφαση που θα ακολουθήσει. Το ζητούμενο είναι εάν θα προκύψει αλλαγή στον υπολογισμό της ΕΑΣ και εάν αυτή θα δημιουργήσει βάση για νέες διεκδικήσεις αναδρομικών.