Οι Δήμοι υποχρηματοδοτούνται κατά 2,55 δισ. ευρώ – Το πραγματικό κόστος λειτουργίας των ΟΤΑ παρουσιάστηκε στο Δ.Σ. της ΚΕΔΕ

Απαιτείται ένα νέο μοντέλο χρηματοδότησης, στο οποίο κάθε αρμοδιότητα θα συνοδεύεται από την αναγκαία οικονομική και διοικητική υποστήριξη, ώστε οι ΟΤΑ να μπορούν να παρέχουν ποιοτικές υπηρεσίες προς τους πολίτες
Μία από τις σημαντικότερες μελέτες των τελευταίων ετών για την οικονομική κατάσταση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης παρουσιάστηκε στις 22 Ιουλίου στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ. Η μελέτη με τίτλο «Κόστος Λειτουργίας των Δήμων για την Άσκηση των Αρμοδιοτήτων τους», που εκπονήθηκε από την ΕΕΤΑΑ, επιχειρεί για πρώτη φορά να αποτυπώσει με επιστημονικό τρόπο το πραγματικό κόστος λειτουργίας των δήμων και να ποσοτικοποιήσει το χρηματοδοτικό κενό που αντιμετωπίζει η Αυτοδιοίκηση.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ιδιαίτερα ηχηρό: οι ελληνικοί δήμοι υποχρηματοδοτούνται κατά περίπου 2,55 δισ. ευρώ ετησίως, γεγονός που, σύμφωνα με τη μελέτη, επηρεάζει άμεσα την ποιότητα των δημοτικών υπηρεσιών, τη συντήρηση των υποδομών και την ικανότητα των ΟΤΑ να ανταποκρίνονται στις συνεχώς αυξανόμενες αρμοδιότητές τους.

Από το «ιστορικό» στο πραγματικό κόστος
Η μελέτη δεν περιορίζεται στην αποτύπωση των σημερινών δαπανών των δήμων. Αντίθετα, επιχειρεί να υπολογίσει το πρότυπο κόστος λειτουργίας, δηλαδή το ποσό που απαιτείται ώστε οι δήμοι να ασκούν αποτελεσματικά τις αρμοδιότητές τους, λαμβάνοντας υπόψη όχι μόνο τις οικονομικές αλλά και τις κοινωνικές, περιβαλλοντικές και αναπτυξιακές παραμέτρους.
Παράλληλα, στηρίζεται στο άρθρο 102 του Συντάγματος και στον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας, υποστηρίζοντας ότι οι πόροι των δήμων πρέπει να ακολουθούν τη διαρκή αύξηση του πραγματικού κόστους λειτουργίας και όχι να παραμένουν στατικοί.
Υποχρεώσεις αυξάνονται – Πόροι όχι

Η έρευνα καταγράφει ότι τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια οι δήμοι έχουν αναλάβει πλήθος νέων αρμοδιοτήτων χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση των οικονομικών τους πόρων.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

• η πολιτική προστασία,
• η διαχείριση αδέσποτων ζώων,
• η ναυαγοσωστική κάλυψη,
• οι αποψιλώσεις για την αντιπυρική περίοδο,
• ο εσωτερικός έλεγχος,
• δράσεις δημόσιας υγείας,
• νέες υποχρεώσεις ψηφιακού μετασχηματισμού και προστασίας του περιβάλλοντος.

Σύμφωνα με τη μελέτη, η συνεχής μεταφορά αρμοδιοτήτων χωρίς αντίστοιχη χρηματοδότηση αποτελεί τον βασικό λόγο της σημερινής δημοσιονομικής πίεσης στους ΟΤΑ.
Σοβαρή κρίση στελέχωσης
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ανθρώπινο δυναμικό των δήμων.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι:η πληρότητα των οργανικών θέσεων ανέρχεται μόλις στο 57,3%,
46.626 οργανικές θέσεις παραμένουν κενές,
οι δαπάνες για έκτακτο προσωπικό αυξήθηκαν κατά 67,7% την περίοδο 2023-2025,
παρατηρούνται μεγάλες ελλείψεις σε μηχανικούς, πληροφορικούς, προσωπικό υγείας και περιβάλλοντος.
Οικονομική εξάρτηση από το κράτος
Η μελέτη διαπιστώνει ότι η οικονομική αυτοτέλεια των δήμων παραμένει περιορισμένη.
Συγκεκριμένα:τα ίδια τακτικά έσοδα αντιστοιχούν κατά μέσο όρο μόλις στο 24,9% των τακτικών εσόδων,
οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι (ΚΑΠ) καλύπτουν περίπου το 72% των τακτικών εσόδων,
στους 165 από τους 332 δήμους της χώρας τα ίδια έσοδα δεν ξεπερνούν το 20% των συνολικών τακτικών εσόδων.
Παράλληλα επισημαίνεται ότι οι πόροι της ΣΑΤΑ για έργα και συντηρήσεις παραμένουν ουσιαστικά στα επίπεδα του 2010, έχοντας μειωθεί κατά περίπου 85% σε σχέση με το 2009, παρά την εκτόξευση του κόστους υλικών και κατασκευών.
Η Ελλάδα στις τελευταίες θέσεις της Ευρώπης
Η μελέτη συγκρίνει την ελληνική αυτοδιοίκηση με τα ευρωπαϊκά δεδομένα και καταλήγει ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις πλέον συγκεντρωτικές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ειδικότερα:

οι δαπάνες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αντιστοιχούν μόλις στο 4,01% του ΑΕΠ, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 11,27%,
οι δαπάνες των ΟΤΑ αποτελούν μόλις το 6,29% των συνολικών δημόσιων δαπανών, έναντι 23,08%στην Ευρώπη,
η Ελλάδα βρίσκεται στην τελευταία θέση της Ε.Ε. ως προς τη δημοσιονομική αποκέντρωση.
Χρηματοδοτικό κενό 2,55 δισ. ευρώ
Το σημαντικότερο εύρημα της μελέτης αφορά το συνολικό χρηματοδοτικό έλλειμμα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Η εκτίμηση καταλήγει σε χρηματοδοτική απόκλιση 2,55 δισ. ευρώ, η οποία αναλύεται ως εξής:1,32 δισ. ευρώ αφορούν το λειτουργικό κόστος των δήμων (μισθολογικές αυξήσεις, ενεργειακό κόστος, αδέσποτα ζώα, ναυαγοσωστική κάλυψη κ.ά.).
1,23 δισ. ευρώ αφορούν τις ανάγκες για συντήρηση και αναβάθμιση υποδομών, όπως σχολεία, οδικό δίκτυο, παιδικές χαρές και αθλητικές εγκαταστάσεις.
Οι βασικές προτάσεις της μελέτης
Η μελέτη ολοκληρώνεται με συγκεκριμένες προτάσεις θεσμικής και οικονομικής μεταρρύθμισης, μεταξύ των οποίων:σταδιακή αύξηση των ΚΑΠ ώστε να φθάσουν το 7% των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού,
στόχος οι δαπάνες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης να ανέλθουν στο 8% του ΑΕΠ,
απόδοση του τέλους ανθεκτικότητας στους δήμους,
τριετές πρόγραμμα στελέχωσης με έμφαση σε μηχανικούς και πληροφορικούς,
πλήρης κάλυψη κάθε μισθολογικής αύξησης μέσω αντίστοιχης ενίσχυσης των ΚΑΠ,
νέο μόνιμο πρόγραμμα χρηματοδότησης δημοτικών υποδομών,
ίδρυση Μόνιμου Μηχανισμού Κοστολόγησης των αρμοδιοτήτων των ΟΤΑ,
θεσμοθέτηση της αρχής ότι κάθε νέα αρμοδιότητα θα συνοδεύεται υποχρεωτικά από τους αναγκαίους οικονομικούς, ανθρώπινους και υλικοτεχνικούς πόρους.
Ένα εργαλείο για τη διεκδίκηση πόρων
Η μελέτη φιλοδοξεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τη μελλοντική χρηματοδότηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, μετατοπίζοντας τη συζήτηση από τη διαχείριση των υφιστάμενων επιχορηγήσεων στην τεκμηριωμένη αποτύπωση του πραγματικού κόστους άσκησης των δημοτικών αρμοδιοτήτων.
Το βασικό της μήνυμα είναι ότι η βιώσιμη λειτουργία των δήμων δεν μπορεί να στηρίζεται στη διαρκή ανάθεση νέων υποχρεώσεων χωρίς την αντίστοιχη μεταφορά πόρων. Αντίθετα, απαιτείται ένα νέο μοντέλο χρηματοδότησης, στο οποίο κάθε αρμοδιότητα θα συνοδεύεται από την αναγκαία οικονομική και διοικητική υποστήριξη, ώστε οι ΟΤΑ να μπορούν να παρέχουν ποιοτικές υπηρεσίες προς τους πολίτες.   myota.gr