Η Ευρώπη – και η χώρα μας – θέλουν να κάνουν εξαγωγή την αντιμεταναστευτική πολιτική στην Αφρική

Κάποτε οι κυβερνήσεις εμφανίζονταν στις εκλογές παρουσιάζοντας τα έργα που είχαν κατασκευάσει: δρόμους, σιδηροδρόμους, αρδευτικά έργα, εξηλεκτρισμό.
Άλλες φορές παρουσίαζαν μεγάλα βήματα προς το κοινωνικό κράτος: κατοχύρωση συντάξεων, κοινωνικά επιδόματα, δημόσια συστήματα υγείας.
Συχνά παρουσίασαν μεγάλες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις: αλλαγές στο οικογενειακό δίκαιο, διεύρυνση ατομικών δικαιωμάτων, βήματα προς τη συμπερίληψη.
Πρόσφατα επέμειναν να παρουσιάζουν τους ρυθμούς ανάπτυξης ή την καταπολέμηση της ανεργίας.
Κοντολογίς ο κανόνας έλεγε ότι οι κυβερνήσεις διεκδικούσαν την επανεκλογή τους με βάση πράγματα που μπορούσαν να κάνουν όντως τη ζωή των πολιτών καλύτερη, είτε άμεσα είτε άμεσα.
Στις εκλογές που έρχονται, η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη και της Νέας Δημοκρατίας θα διεκδικήσει τρίτη τετραετία λέγοντας στους πολίτες ότι πλάι στην έκρηξη του κόστους ζωής, τη στεγαστική κρίση, τα προβλήματα στην εκπαίδευση και τις ελλείψεις στη δημόσια υγεία, αυτό που θα προσφέρει θα είναι μαζικές μεταφορές μεταναστών και προσφύγων στην Αφρική.
Δηλαδή, θα παρουσιάσει ως επίτευγμα το γεγονός ότι θα έχει πάρει φτωχούς ανθρώπους, που μπορεί και να κινδύνευσαν να θαλασσοπνιγούν για να φτάσουν στη χώρα μας, όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, για να γλιτώσουν τη φτώχεια και τον πόλεμο, δεν θα τους έχει δώσει άσυλο και θα τους έχει στείλει σε μια αφρικανική χώρα. Για να βρεθούν είτε σε ένα κέντρο κράτησης εκεί, είτε, εάν δεχτούμε όσα είπε πρόσφατα ο αρμόδιος υπουργός Θάνος Πλεύρης, με δυνατότητα να δουλέψουν εκεί. Δηλαδή, ανθρώπους που στο μεγαλύτερο μέρος τους περνάνε από τις βόρειες ακτές της Αφρικής στην Ευρώπη, θα τους έχουμε στείλει στην… Αφρική.
Θυμίζω ότι όταν κάποια χρόνια πριν μια κυβέρνηση των Συντηρητικών είχε προωθήσει μια ανάλογη συμφωνία για μεταφορά μεταναστών και προσφύγων στη Ρουάντα είχαν ξεσηκωθεί όλοι και ειδικά οι Ευρωπαίοι υπογράμμιζαν ότι «εμείς δεν είμαστε τέτοιοι και αυτά που κάνουν οι Βρετανοί είναι απαράδεκτα». Σήμερα, η Ρουάντα συμπεριλαμβάνεται στις χώρες που η Ευρώπη θέλει να συνάψει συμφωνία για να στέλνει μετανάστες και πρόσφυγες.
Και έτσι εκεί που η Ευρώπη – και οι κυβερνήσεις της – υπερηφανεύονταν ότι υπερασπίζονται το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα, σήμερα οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συναγωνίζονται στο ποια θα φερθεί με τον πιο βάναυσο τρόπο σε όσους φτάνουν στα σύνορά της αναζητώντας ένα καλύτερο αύριο, στο ποια θα τους «κάνει τη ζωή πιο δύσκολη» για να «αποτρέψει» άλλους από το δοκιμάσουν κάτι ανάλογο. Η ίδια Ευρώπη που στο παρελθόν υποδέχτηκε εκατομμύρια πρόσφυγες μετά τους δύο μεγάλους πολέμους του 20ου αιώνα και που – για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους – αξιοποίησε τη μετανάστευση για να έχει εργατικό δυναμικό αλλά και για να αντιμετωπίσει τη δημογραφική κάμψη της.
Σήμερα, όμως, οι κυβερνήσεις στην Ευρώπη, όπως και η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, ούτε μεγάλα έργα που κάνουν τη ζωή των πολιτών καλύτερη έχουν να προσφέρουν, ούτε ενισχυμένο κοινωνικό κράτος, ούτε δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις. Ιδιωτικοποιήσεις προσφέρουν, περικοπές κοινωνικών δαπανών (και δικαιωμάτων), και μεταρρυθμίσεις για να είναι ακόμη πιο αδύναμη η εργασία απέναντι στην εργοδοσία.
Γι’ αυτό και διαρκώς αναδιπλώνονται στην ασφάλεια ως μόνη υπόσχεση. Μόνο που η ασφάλεια χρειάζεται και απειλές απέναντι στις οποίες να προσφέρεται. Και οι μετανάστες και οι πρόσφυγες είναι οι εύκολοι στόχοι ώστε να παρουσιαστούν ως «απειλές». Ακόμη και εάν στην πραγματικότητα η ίδια η εμπειρία από τα εκατομμύρια προσφύγων και μεταναστών στην Ευρώπη δείχνει ότι απέχουν πολύ από το να είναι «απειλές». Αρκεί να μπορεί να κατασκευαστεί η εικόνα ότι αποτελούν κίνδυνο. Αρκεί να υπάρξει επένδυση σε ρατσιστικά στερεότυπα και στον φόβο για τον «Άλλο».
Σε μια λογική που θέλει στο τέλος φτωχούς ανθρώπους να πρέπει να χαίρονται που βλέπουν άλλους φτωχούς ανθρώπους να στέλνονται σε μια αφρικανική χώρα. Με προφανή σκοπό και ο πόνος και η εξαθλίωσή τους να συνεχίσουν, αλλά να μην είναι πια ορατά.
Και το απογοητευτικό, συνάμα επικίνδυνο, είναι ότι όλα αυτά που κάποτε θα θεωρούνταν εξωφρενικά, παρουσιάζονται πλέον ως τόσο αυτονόητα που πραγματικά σαστίζεις. Φτάσαμε να συζητάμε και να ασκούμε κριτική σε κάτι που θεωρούνταν αυτονοήτως καταδικαστέο.
Μόνο που όταν η βαναυσότητα γίνεται πολιτικό νόμισμα και μάλιστα υψηλής αξίας, δύσκολα μπορούμε να μιλάμε για δημοκρατία και για κράτος δικαίου.    Λευτέρης Θ. Χαραλαμπόπουλος