Γιατί τους “πονάει” τόσο η διακυβέρνηση Σαμαρά…

Του Θανάση Κ.
Η διακυβέρνηση Σαμαρά κράτησε 2,5 χρόνια (Ιούνιος 2012-Ιανουάριος 2015).
Σε αυτό το διάστημα έγιναν τα εξής:
* Η μεγαλύτερη αντιστροφή τάσης – από ύφεση σε ανάκαμψη – που έχει υπάρξει ποτέ: Από (μέση ετήσια) ύφεση -8,2% που παρέλαβε τον Ιούνιο του 2012, σε 0,7% ανάκαμψη το 2014.
Το γύρισε 8,9% ποσοστιαίες μονάδες.
* Η μεγαλύτερη ποσοστιαία μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος – από 9,45% του  ΑΕΠ μέσο ετήσιο ρυθμό τον Ιούνιο του 2012, σε 3,5% του ΑΕΠ έλλειμμα τέλη 2014.
Το γύρισε 5,95%
Και το 2014 πέτυχε πρωτογενές πλεόνασμα (αφού αφαιρεθούν οι δαπάνες για τόκους) – για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες!
* Σημαντική μείωση των ληξιπρόθεσμων οφειλών του Δημοσίου (από 9,6 δισ. τον Ιούνιο του 2012 σε 3,8 δισ. τον Ιανουάριο του 2015). Το δημόσιο ξεχρέωσε όσα χρώσταγε σε ιδιώτες από τα προηγούμενα χρόνια, κι έριξε έτσι πρόσθετη ρευστότητα στην αγορά, υποκινώντας ανάκαμψη ένα χρόνο νωρίτερα απ’ ό,τι προέβλεπαν τότε οι δανειστές.
* Προκάλεσε και σοβαρή χρηματιστηριακή ανάκαμψη. Τον Ιούνιο του 2012 λίγο πριν αναλάβει η διακυβέρνηση Σαμαρά ο Γενικός Δείκτης του Χρηματιστηρίου Αθηνών είχε καταρρεύσει στις 581 μονάδες.
Τον Μάρτιο του 2014, ο Δείκτης έκανε “υψηλό” στις 1379 μονάδες.
‘Ανοδος 137%.
Εκεί κοντά παρέμεινε ο Δείκτης ως τα μέσα Ιουλίου.
Μετά άρχισε να υποχωρεί γιατί άρχισε να διαφαίνεται η πιθανότητα πρόωρων εκλογών στις αρχές της επόμενη χρονιάς. Παρ’ όλα αυτά ως τον Νοέμβριο περίπου παρέμεινε πάνω από τις 1000 μονάδες. Και μετά την προκήρυξη των εκλογών υποχώρησε κι άλλο. Κι έκλεισε μια μέρα πριν τις εκλογές του Ιανουαρίου στις 840 μονάδες.
Η προοπτική νίκης του ΣΥΡΙΖΑ έριχνε τότε το Χρηματιστήριο! Ακόμα κι αν το υπολογίσουμε από την πρώτη μέρα διακυβέρνησης Σαμαρά ως την τελευταία και πάλι ο Δείκτης σημείωσε άνοδο 44,7%…
* Είναι ακόμα η μόνη μνημονιακή διακυβέρνηση όπου σημειώθηκε αύξηση καταθέσεων νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Παρέλαβε τις καταθέσεις στα 150 δισ. (τα προηγούμενα δυόμιση χρόνια οι καταθέσεις υποχωρούσαν συνεχώς).
Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Σαμαρά οι καταθέσεις αυξάνονταν συνεχώς ως τον Ιούλιο του 2014, όταν έφτασαν στα 164 δισ. Το φθινόπωρο του 2014, λόγω της διαφαινόμενης πολιτικής αστάθειας, οι καταθέσεις άρχισαν να μειώνονται ξανά. Παρ’ όλα αυτό τον Ιανουάριο του 2015 παρέμεναν πάνω από 160 δισ. Από την αρχή ως το τέλος της διακυβέρνησης Σαμαρά οι καταθέσεις σημείωσαν καθαρή αύξηση 10 δισ.
Επί ΣΥΡΙΖΑ άρχισαν να υποχωρούν με ταχείς ρυθμούς για να φτάσουμε τον Ιούνιο στο κλείσιμο των τραπεζών. Την εποχή εκείνη είχαν φύγει γύρω στα 40 δισεκατομμύρια καταθέσεις μέσα σε έξη μήνες!
Πιο ενδιαφέρον είναι να δούμε δύο ακόμα στοιχεία, πιο σύγχρονα: Παρά το γεγονός ότι μετά το 2019 και το τέλος των μνημονίων, οι καταθέσεις άρχισαν να αυξάνονται σταθερά (εκτός από την περίοδο του covid), ακόμα και σήμερα (με τελευταία στοιχεία Αυγούστου 2026):
— Ο καταθέσεις δεν έχουν φτάσει ακόμα ονομαστικά στα επίπεδα προ της κρίσης (Δεκεμβρίου 2009)!
— Κι ακόμα σημαντικότερο: οι καταθέσεις ειδικά των νοικοκυριών ΔΕΝ έχουν φτάσει ακόμα σε πραγματικές τιμές (αν αφαιρέσουμε τον πληθωρισμό) τα επίπεδα του Δεκεμβρίου 2014, όταν τέλειωνε η διακυβέρνηση Σαμαρά.
Τα τελευταία χρόνια τα νοικοκυριά μειώνουν τις αποταμιεύσεις τους, παρά την ονομαστική ανάπτυξη που σημειώνεται.
Ή αλλιώς, η μεσαία τάξη συμπιέζεται συνεχώς – παρά την “ανάπτυξη”…
* Πάμε τώρα στο Χρέος. Εδώ τα πράγματα είναι πολύ αποκαλυπτικά:
Το 2012 έγινε η μεγαλύτερη μείωση χρέους που έχει υπάρξει ποτέ στην Ελλάδα!
— Στις αρχές του 2012 (Φεβρουάριος-Μάρτιος) έγινε το λεγόμενο PSI το μεγαλύτερο κούρεμα δημοσίου χρέους που έχει υπάρξει ποτέ διεθνώς:
κόπηκαν 106 δισεκατομμύρια χρέους!
— Από την άλλη μπήκε νέο χρέος για την ανακεφαλαίωση των τραπεζών, για την κάλυψη του τρέχοντος (έστω και μειωμένου) δημοσιονομικού ελλείμματος της χρονιάς εκείνης για την κάλυψη των ληξιπρόθεσμων οφειλών του δημοσίου σε ιδιώτες και για άλλες “λογιστικές τακτοποιήσεις” (προς ασφαλιστικά ταμεία κλπ.)
— Στο τέλος του 2012, το Δεκέμβριο, έγινε το λεγόμενο buy_back όταν κόπηκαν αλλά 20,5 δισ, υφιστάμενου χρέους καθαρά (αγοράστηκαν ομόλογα στο ένα τρίτο της τιμής τους).
Συνολικά μέσα στο 2012 το συνολικό απόθεμα χρέους μειώθηκε καθαρά κατά 51 δισ.!
Δεν έχει ξαναγίνει ποτέ…
Από αυτά, τα 30,5 περίπου τα πιστώνεται η κυβέρνηση Παπαδήμου.
Και τα 20,5 η κυβέρνηση Σαμαρά.
Μόνο που ο Σαμαράς είχε στηρίξει την κυβέρνηση Παπαδήμου για να κάνει το κούρεμα χρέους. Για την ακρίβεια η Τρόϊκα είχε θέσει τότε ως απαράβατο όριο για να προχωρήσει το κούρεμα χρέους (δίχως το οποίο δεν μπορούσε να σταθεί η χώρα πια) να στηρίξει και το κόμμα της Αντιπολίτευσης τότε, δηλαδή η ΝΔ του Αντώνη Σαμαρά.
Κι έτσι ο Σαμαράς πιστώνεται μέρος από το PSI -κούρεμα που έγινε επί κυβέρνησης Παπαδήμου (την οποία στήριξε ο ίδιος – και το πλήρωσε), όπως ο Σαμαράς πιστώνεται στη συνέχεια και το buy back που έγινε τον Δεκέμβριο επί της διακυβέρνησής του.
Και στη συνέχεια μπόρεσε να σταθεροποιήσει το τραπεζικό σύστημα με την ανακεφαλαίωση των τραπεζών, την εξόφληση των ληξιπρόθεσμων οφειλών του Δημοσίου κλπ.
* Μια τελευταία σημείωση του για το Χρέος. Η “καθαρή θέση” του Χρέους όταν παρέδωσε ο Σαμαράς δεν ήταν 317 δισ. (ή 321 κατά τους τελευταίους αναθεωρημένους υπολογισμούς της ΕΛΣΤΑΤ).
Η εικόνα του Δημοσίου Χρέους δεν εξαντλείται στο ακαθάριστο χρέος. Στο τέλος του 2014 το κράτος διέθετε και σημαντική περιουσία από τις συμμετοχές του στις τράπεζες, ενώ υπήρχαν συμφωνημένες μελλοντικές επιστροφές κερδών από ANFA και SMP και άλλες προβλεπόμενες ελαφρύνσεις, έσοδα από ήδη συμφωνημένες αποκρατικοποιήσεις (Ελληνικό, 14 περιφερειακά αεροδρόμια κλπ). Αυτά δεν μειώνουν λογιστικά το ακαθάριστο χρέος εκείνη τη στιγμή, αλλά πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όταν αξιολογούμε τη συνολική χρηματοοικονομική θέση της χώρας.
Μ’ άλλα λόγια υπήρχε τότε δυνατότητα πρόσθετης μείωσης του χρέους κατά δεκάδες δισ. γιατί όλα αυτά προβλέπονταν να μειώσουν το χρέος τα επόμενα δύο χρόνια. Πράγμα που δεν έγινε, γιατί τα περισσότερα χάθηκαν λόγω της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ που ακολούθησε. Κυρίως το τραπεζικό χαρτοφυλάκιο του Δημοσίου που εξανεμίστηκε στο πρώτο εξάμηνο του 2015.
* Εν πάση περιπτώσει ο Βαγγέλης Βενιζέλος που με τη στήριξη του Σαμαρά τότε διαπραγματεύθηκε το PSI επί κυβέρνησης Παπαδήμου
και ο  Αντώνης_Σαμαράς στη συνέχεια, που προχώρησε στο buy back τον Δεκέμβριο του 2012 πιστώνονται τη μεγαλύτερη μείωση χρέους που έχει υπάρξει ποτέ διεθνώς!
* Συμπέρασμα: Η διακυβέρνηση Σαμαρά πέτυχε να επαναφέρει τη χώρα στη σταθερότητα και να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη – μέσα στην ίδια τη χώρα και διεθνώς.
Πέτυχε ιδιαίτερα να κάνει την πιο θεαματική αντιστροφή τάσης –
και από την ύφεση στην ανάκαμψη
και από τα τεράστια ελλείμματα στα πρωτογενή πλεονάσματα
και από την ασυγκράτητη αύξηση του χρέους στην μείωση του χρέους.
και από τη φυγή καταθέσεων στην επιστροφή καταθέσεων
και από την συντριβή της μεσαίας τάξης στην ανάταξή της.
Μέσα σε μόλις δυόμιση χρόνια…
Έκανε λάθη; Ασφαλώς και έκανε…
Αλλά πέτυχε να βγάλει πρωτογενή πλεονάσματα ένα χρόνο πριν απ’ ό,τι προέβλεπαν οι δανειστές αρχικά,
πέτυχε να βγει στην ανάκαμψη επίσης ένα χρόνο νωρίτερα απ’ ό,τι προέβλεπαν οι δανειστές,
πέτυχε να βγει επιτυχώς στις αγορές ένα χρόνο νωρίτερα από τις προβλέψεις των δανειστών
και πέτυχε να του αναγνωρίσουν ότι η Ελλάδα μπορεί να βγει από τα μνημόνια ενάμιση χρόνο νωρίτερα απ’ ό,τι προέβλεπαν οι δανειστές.
Μέχρι που ήλθε ο ΣΥΡΙΖΑ προκάλεσε νέα κρίση, μας έβαλαν να υπογράψουμε νέο μνημόνιο και παρατάθηκε η αγωνία για άλλα πέντε χρόνια…
* Οι “έξω” δεν άφησαν τον Σαμαρά να συνεχίσει, γιατί δεν ήταν πολύ “υπάκουος”, αν και αναγνώριζαν πως σε ό,τι επέμενε είχε τελικά δίκιο.
Οι “μέσα” δεν τον άφησαν να συνεχίσει, γιατί δεν τον έλεγχαν. Ούτε τον “κράταγαν” από πουθενά…
Ο Λαϊκισμός τον πολέμησε λυσσαλέα από την αρχή.
Και βεβαίως υπήρχε τότε το αξεπέραστο εμπόδιο – η Αχίλλειος Πτέρνα του Συντάγματος – που προέβλεπε προκήρυξη εκλογών, αν δεν μπορούσε να εκλεγεί Πρόεδρος της Δημοκρατίας με ενισχυμένες πλειοψηφίες από τη Βουλή.
Ο Σαμαράς με όλες τις δυσκολίες που αντιμετώπισε και όλο τον πόλεμο που του έκαναν – εντός κι εκτός – δεν έχασε ποτέ την πλειοψηφία της Βουλής!
Απλώς δεν συγκέντρωσε την ενισχυμένη πλειοψηφία που απαιτούνταν τότε για να εκλέξει Πρόεδρο.
Δεν είναι τυχαίο που αυτή η συνταγματική πρόνοια καταργήθηκε αργότερα. Ψήφισαν την κατάργησή της ακόμα κι εκείνοι που την είχαν χρησιμοποιήσει για να ανατρέψουν την κυβέρνηση Κώστα Καραμανλή το 2009 και Αντώνη Σαμαρά το 2015.
Και οι έξω ισχυροί και οι εγχώριοι “νταβατζήδες” ήθελαν ένα πιο ελεγχόμενο διαχειριστή.
Πολιτικούς ηγέτες δεν τους αντέχουν.
Και τώρα εισπράττουν μια χώρα που παραπαίει
σε αλλεπάλληλα σκάνδαλα,
διπλωματικές ήττες,
κλίμα απογοήτευσης των πολιτών
και απόγνωση της μεσαίας τάξης.
ΥΓ. Παρεμπιπτόντως επί Σαμαρά υπήρχε βέβαια ο Ερντογάν απέναντι,
αλλά δεν υπήρχε τότε Τουρκολυβικό μνημόνιο,
δεν υπήρχε τότε η “Γαλάζια Πατρίδα” ως επίσημο δόγμα της Τουρκίας,
δεν υπήρχαν τότε τουρκικές Navtex διαρκείας στο Αιγαίο,
– τότε υπήρχε πραγματική ύφεση στις τουρκικές προκλήσεις χωρίς να ξεπλένουμε την Τουρκία –
δεν υπήρχαν τότε κύματα παράνομων μεταναστών να εισρέουν από παντού.
Τότε βλέπετε υπήρχε η “Αμυγδαλέζα”…
Και να μην το ξεχάσω: τότε η Χρυσή Αυγή είχε σταλεί σιδεροδέσμια στην Δικαιοσύνη, ως “εγκληματική οργάνωση”.
Δεν έβγαιναν τα πρωτοπαλίκαρά της να ζητούν και τα ρέστα από πάνω – με τις πλάτες διαφόρων που τους “καταγγέλλουν” μέν, αλλά τους “αβαντάρουν” δε…
Όμως όλα αυτά είναι, φυσικά, μια άλλη – θλιβερή – ιστορία.