Σαν σήμερα 26/10, Ένας αιματηρός εμφύλιος καταρρακώνει τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, που ποτέ ξανά δεν θα ανακάμψει

Οι εμφύλιοι πόλεμοι ήταν ανέκαθεν η θανατερή πανδημία που χτυπούσε, κατά καιρούς, τους Έλληνες, τους αποδεκάτιζε και ρήμαζε την επικράτειά τους. Έλληνες χαρακτηρίζονται και οι Βυζαντινοί, αφού θεωρούνται οι μεσαιωνικοί πρόγονοι των σύγχρονων Ελλήνων, καθώς αποτέλεσαν τον βασικό συνδετικό κρίκο ανάμεσα στην αρχαία Ελλάδα και το νεότερο ελληνικό έθνος. Οι Βυζαντινοί αυτοπροσδιορίζονταν ως Ρωμαίοι· να και το Ρωμιός…
Στο θέμα μας τώρα: μια μέρα σαν σήμερα, 26 Οκτωβρίου του 1341, ξέσπασε Βυζαντινός εμφύλιος πόλεμος που αναφέρεται στην Ιστορία και ως Β’ Παλαιολόγειος Εμφύλιος Πόλεμος.

Η σύγκρουση ξέσπασε μετά το θάνατο του Ανδρόνικου Γ΄ Παλαιολόγου με σημείο τριβής την κηδεμονία του εννιάχρονου γιου και διαδόχου του, Ιωάννη Ε΄ Παλαιολόγου. Ενεπλάκησαν από την μία πλευρά ο βασικός συνεργάτης του Ανδρόνικου Γ΄, Ιωάννη ΣΤ΄ Καντακουζηνός, και από την άλλη η αντιβασιλεία υπό την αυτοκράτειρα Άννα της Σαβοΐας, τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Ιωάννη ΙΔ΄ Καλέκα, και τον μέγα δούκα Αλέξιο Απόκαυκο. Ο πόλεμος πόλωσε την Βυζαντινή κοινωνία διαχωρίζοντας τις κοινωνικές τάξεις, με την αριστοκρατία να υποστηρίζει τον Καντακουζηνό και τις κατώτερες και μεσαίες τάξεις να υποστηρίζουν την αντιβασιλεία.
Η δολοφονία του μέγα δούκα Απόκαυκου, τον Ιούνιο του 1345, του βασικού ιθύνοντα νου της αντιβασιλείας, δηλαδή, της επέφερε σοβαρό πλήγμα. Ο Καντακουζηνός εισήλθε στην Κωνσταντινούπολη στις 3 Φεβρουαρίου 1347, επίσημα εστεμμένος ως αυτοκράτορας στην Αδριανούπολη το 1346. Κατόπιν συμφωνίας θα κυβερνούσε για 10 χρόνια ως πρώτος αυτοκράτορας και αντιβασιλέας για τον Ιωάννη Ε΄, έως ότου αυτός να ενηλικιωθεί και να κυβερνήσει ως ίσος. Ο Καντακουζηνός υποχρεώθηκε να παραιτηθεί και να αποσυρθεί σε μοναστήρι το 1354.
Οι συνέπειες της παρατεταμένης σύγκρουσης (1341-1347) ήταν καταστροφικές για την Αυτοκρατορία, η οποία απολάμβανε τότε σχετική σταθερότητα υπό το Ανδρόνικο Γ΄. Σχεδόν επτά χρόνια πολέμου, οι επιδρομές των διαφόρων στρατών, η κοινωνική αναταραχή, και η εξάπλωση της πανούκλας, του Μαύρου Θανάτου το 1347, γκρέμισαν τις βάσεις του Βυζαντίου και το κατέστησαν σκέλεθρο. Η σύγκρουση εκείνη, επίσης, επέτρεψε στον βασιλιά της Σερβίας Στέφανο Δουσάν να κατακτήσει την Αλβανία, την Ήπειρο και το μεγαλύτερο μέρος της Μακεδονίας, όπου ίδρυσε τη Σερβική Αυτοκρατορία. Η Δεύτερη Βουλγαρική Αυτοκρατορία απέκτησε επίσης έδαφος βόρεια του ποταμού Έβρου. Κάτι οι Σταυροφόροι 100 χρόνια πριν, κάτι οι εμφύλιοι μετά, η Βυζαντινή Αυτοκρατορία ουδέποτε ανέκαμψε, απλώς παρέτεινε το τέλος της μέχρι το 1453…