Καύσιμα - ρεύμα: Παράταση επιδοτήσεων τον Νοέμβριο - Στο τραπέζι νέα μέτρα για νοικοκυριά κι επιχειρήσεις

Προς παράταση των επιδοτήσεων στα καύσιμα για τουλάχιστον το πρώτο δεκαπενθήμερο του Νοεμβρίου κινείται η κυβέρνηση, καθώς οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Τη σχετική κατεύθυνση επιβεβαίωσε χθες και ο εκπρόσωπος Τύπου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Όμηρος Τσάπαλος, ενώ οι οριστικές ανακοινώσεις αναμένονται το Σάββατο 31 Οκτωβρίου. Το επικρατέστερο σενάριο προβλέπει τη διατήρηση των σημερινών ενισχύσεων, χωρίς ουσιαστικές αλλαγές στο ύψος και στον τρόπο εφαρμογής τους.
Την ίδια ώρα, ένα δεύτερο μέτωπο ανοίγει στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, όπου η έντονη άνοδος των χονδρεμπορικών τιμών προδιαγράφει νέες αυξήσεις στα τιμολόγια του Νοεμβρίου. Οι εξελίξεις αυτές επαναφέρουν στο προσκήνιο την ανάγκη πρόσθετων παρεμβάσεων, με την κυβέρνηση να αναζητεί μεγαλύτερα δημοσιονομικά περιθώρια σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Το μήνυμα έδωσε χθες ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, στο πλαίσιο του Συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας της ΕΕ, ζητώντας μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία, προκειμένου να ληφθούν άμεσα, στοχευμένα και προσωρινά μέτρα για τη μείωση του ενεργειακού κόστους.
Τι θα ισχύσει με τις επιδοτήσεις στα καύσιμα
Το ισχύον καθεστώς επιδοτήσεων ολοκληρώνεται στις 31 Οκτωβρίου, ωστόσο, σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, η συνέχισή του έως τα μέσα Νοεμβρίου συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες.
Στο πετρέλαιο θέρμανσης η συνολική μείωση της τιμής ανέρχεται σήμερα σε 40 λεπτά ανά λίτρο, εκ των οποίων τα 20 λεπτά καλύπτονται από το Δημόσιο και τα υπόλοιπα 20 λεπτά από τα διυλιστήρια.
Στο πετρέλαιο κίνησης η αντίστοιχη ελάφρυνση φθάνει τα 20 λεπτά ανά λίτρο, με κρατική συμμετοχή 15 λεπτών και έκπτωση 5 λεπτών από τα διυλιστήρια. Για την αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων εφαρμόζεται κρατική επιδότηση 10 λεπτών ανά λίτρο.
Εφόσον επιβεβαιωθεί το βασικό σενάριο, οι τρεις αυτές παρεμβάσεις θα συνεχιστούν χωρίς ουσιαστικές μεταβολές για ακόμη δεκαπέντε ημέρες. Η οριστική απόφαση θα αποσαφηνίσει και τη συμμετοχή των διυλιστηρίων στο νέο σχήμα.
Το δημοσιονομικό κόστος των κρατικών επιδοτήσεων για το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου είχε υπολογιστεί σε 46 εκατ. ευρώ. Μια αντίστοιχη παράταση θα απαιτήσει πρόσθετους πόρους, με το τελικό ποσό να εξαρτάται από την κατανάλωση καυσίμων.
Για τους καταναλωτές η συνέχιση των ενισχύσεων έχει άμεσο οικονομικό αντίκρισμα. Στο πετρέλαιο θέρμανσης, για παράδειγμα, η συνολική ελάφρυνση των 40 λεπτών μεταφράζεται σε όφελος 400 ευρώ για την αγορά 1.000 λίτρων, σε σύγκριση με την τιμή χωρίς τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις.
Η κυβέρνηση επιδιώκει να αποφύγει μια απότομη αύξηση των τιμών στην αντλία, ιδιαίτερα στο πετρέλαιο κίνησης, όπου το αυξημένο κόστος μεταφορών μεταφέρεται σταδιακά στην παραγωγή, τη διακίνηση και τις τελικές τιμές των προϊόντων.
Έρχονται ακριβότερα τιμολόγια ρεύματος
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για το επόμενο διάστημα ενδέχεται να προκύψει στην ηλεκτρική ενέργεια.
Η μέση χονδρεμπορική τιμή τον Οκτώβριο, με βάση τα στοιχεία έως τις 29 του μήνα, κινείται περίπου στα 191 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έναντι 156,31 ευρώ τον Σεπτέμβριο. Η αύξηση ξεπερνά το 22%, δημιουργώντας έντονη πίεση στις εταιρείες προμήθειας.
Η εξέλιξη αυτή καθιστά πιθανή μια νέα αναπροσαρμογή των πράσινων τιμολογίων τον Νοέμβριο, μετά τις αυξήσεις που είχαν ήδη καταγραφεί τον Οκτώβριο.
Η μέση χρέωση των πράσινων τιμολογίων είχε διαμορφωθεί στα 23,5 λεπτά ανά κιλοβατώρα, αυξημένη κατά περίπου 14% σε μηνιαία βάση, ενώ σε ορισμένα προγράμματα οι χρεώσεις ξεπέρασαν ακόμη και τα 30 λεπτά.
Οι πρώτες εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι ο Νοέμβριος θα είναι ακριβότερος, χωρίς ωστόσο να μπορεί ακόμη να προσδιοριστεί το τελικό μέγεθος των αυξήσεων. Καθοριστικό ρόλο θα διαδραματίσει η στάση των μεγάλων προμηθευτών, κυρίως της ΔΕΗ, και το ποσοστό του αυξημένου κόστους που θα επιλέξουν να απορροφήσουν.
Η αύξηση κατά 22% στη χονδρική δεν σημαίνει αντίστοιχη αύξηση στους τελικούς λογαριασμούς, καθώς οι χρεώσεις διαμορφώνονται με διαφορετικούς μηχανισμούς ανά πρόγραμμα.
Ωστόσο, η παρατεταμένη ανοδική πορεία περιορίζει τα περιθώρια απορρόφησης των ανατιμήσεων, ιδιαίτερα εάν οι υψηλές τιμές συνεχιστούν και κατά τους χειμερινούς μήνες.
Πότε αναμένονται μέτρα για το ρεύμα
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κυβέρνηση επιχειρεί να εξασφαλίσει πρόσθετη ευελιξία από την Ευρωπαϊκή Ένωση για τη χρηματοδότηση μέτρων στήριξης.
Ο Σταύρος Παπασταύρου, στο πλαίσιο του σημερινού Συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας, υπογράμμισε την ανάγκη άμεσων παρεμβάσεων που θα περιορίσουν το ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά του στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες αντιμετωπίζουν σημαντικές πιέσεις από τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.
Ήδη από τις 21 Οκτωβρίου ο υπουργός είχε επιβεβαιώσει ότι εξετάζονται στοχευμένα μέτρα στήριξης, αντίστοιχης κατεύθυνσης με εκείνα που εφαρμόστηκαν το 2025, με την προϋπόθεση ότι θα παραμείνουν εντός των διαθέσιμων δημοσιονομικών ορίων.
Το βασικό εμπόδιο αφορά τη χρήση της ευρωπαϊκής δημοσιονομικής ευελιξίας, καθώς το υφιστάμενο πλαίσιο προσανατολίζεται κυρίως στη χρηματοδότηση επενδύσεων ενεργειακής εξοικονόμησης και όχι σε άμεσες επιδοτήσεις λογαριασμών.
Αυτό σημαίνει ότι, σε αντίθεση με τα καύσιμα, για το ηλεκτρικό ρεύμα δεν υπάρχει ακόμη οριστική απόφαση ούτε συγκεκριμένη ημερομηνία ανακοίνωσης νέων επιδοτήσεων.
Οι εξελίξεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο μέσα στον Νοέμβριο αναμένεται να παίξουν καθοριστικό ρόλο στις κυβερνητικές αποφάσεις. Η Αθήνα επιδιώκει μεγαλύτερα περιθώρια δημοσιονομικής ευελιξίας, προκειμένου να χρηματοδοτήσει πρόσθετες παρεμβάσεις. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για νέα μέτρα στήριξης στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας.
Στο τραπέζι μέτρα στήριξης των μικρομεσαίων
Στο επίκεντρο του κυβερνητικού σχεδιασμού βρίσκονται οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες αντιμετωπίζουν αυξημένο ενεργειακό κόστος. Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εξετάζει στοχευμένες παρεμβάσεις για τον περιορισμό των επιβαρύνσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, με πιθανή αξιοποίηση του μοντέλου επιδοτήσεων που εφαρμόστηκε το 2025.
Ωστόσο, δεν έχουν ακόμη καθοριστεί το ύψος των ενισχύσεων, τα κριτήρια υπαγωγής και οι δικαιούχοι. Οι τελικές αποφάσεις θα εξαρτηθούν από τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια και τις δυνατότητες που θα προσφέρει το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Προς το παρόν δεν υπάρχει συγκεκριμένη ημερομηνία ανακοίνωσης των μέτρων.