Μια μαρτυρία που δεν πρέπει να χαθεί: Το κρυμμένο αρχαίο νεκροταφείο κάτω από τον Άγιο Αθανάσιο στο Στασιό Κυπαρισσίας

Μεγάλωσα με τις ιστορίες του πατέρα μου, του Παναγιώτη Μπαμπαρούτση, για το χωριό μας, το Στασιό Κυπαρισσίας. Σήμερα, στα 80 μου χρόνια και ζώντας πλέον στην Αθήνα, βλέπω με πόνο το χωριό μας να κινδυνεύει να ερημώσει και τους νεότερους να αγνοούν τα μυστικά και την ιστορία που κρύβει η γη μας. Για τον λόγο αυτό, νιώθω το χρέος να καταγράψω μια αδημοσίευτη ιστορία, ένα σπάνιο κομμάτι της ζωντανής ιστορίας του τόπου μας, που διαδραματίστηκε πριν από περίπου 65 χρόνια.
Την εποχή εκείνη, βαριά μηχανήματα εκτελούσαν εργασίες διάνοιξης δρόμου στην περιοχή. Κατά τη διάρκεια των εκσκαφών, στην πλαγιά που συνορεύει με ένα ανώνυμο ρέμα, αποκαλύφθηκαν εντελώς τυχαία αρχαίοι τάφοι. Ήταν κιβωτιόσχημοι τάφοι, φτιαγμένοι με μεγάλες πέτρινες πλάκες, και το κυριότερο: ήταν απολύτως ανέγγιχτοι και ασύλητοι από τον χρόνο. Το σώμα ή οι σειρές των τάφων είχαν έναν ιδιαίτερο και σταθερό προσανατολισμό, από τον Βορρά προς τον Νότο.
Κατά τη διάρκεια εκείνων των χρόνων οι ρυθμοί των έργων ήταν βιαστικοί και η επικοινωνία δύσκολη, με αποτέλεσμα να μην φτάσει στο σημείο κάποιος αρχαιολόγος. Οι άνθρωποι του χωριού όμως, με βαθύ και παραδοσιακό σεβασμό προς τους νεκρούς, δεν άφησαν τα οστά έκθετα. Μια ηλικιωμένη γυναίκα του χωριού ανέλαβε με ευλάβεια τη φροντίδα τους και τα μετέφερε για να ταφούν στο χριστιανικό νεκροταφείο του Στασιού. Μέσα σε εκείνους τους τάφους βρέθηκε μόνο ένα αντικείμενο: ένα δαχτυλίδι, το οποίο οι χωρικοί ονόμασαν «τούμπλε» (επιχρυσωμένο), καθώς έλαμπε σαν χρυσό παρά τους αιώνες που είχε μείνει στο χώμα, μαρτυρώντας ότι ο νεκρός ίσως ήταν κάποιο πρόσωπο με ξεχωριστή κοινωνική θέση στην αρχαιότητα.
Το πιο συγκλονιστικό στοιχείο, που μου μετέφερε ο πατέρας μου, είναι ότι αυτή η ανακαλυφθείσα θέση ήταν μόνο η αρχή. Στην ίδια πλαγιά, καθώς το νερό του ρέματος διάβρωνε το χώμα με τα χρόνια, οι παλιοί κάτοικοι έβλεπαν συχνά να ξεπροβάλλουν κι άλλοι τάφοι με οστά. Ολόκληρο αυτό το αρχαίο νεκροταφείο σφραγίστηκε και προστατεύτηκε για πάντα, καθώς ακριβώς πάνω από τα θεμέλιά του χτίστηκε αργότερα το ξωκλήσι του Αγίου Αθανασίου.
Σήμερα, οι επόμενοι που θα ανάβουν το καντήλι στον Άγιο Αθανάσιο ή θα περπατούν δίπλα στο ρέμα, πρέπει να γνωρίζουν ότι πατούν σε έδαφος διπλά ιερό, όπου οι πρόγονοί μας αναπαύονται εδώ και χιλιάδες χρόνια. Καταθέτω αυτή τη μνήμη στην εφημερίδα «Θάρρος», με την ελπίδα οι νεότεροι Τριφύλιοι να κρατήσουν ζωντανή την ιστορική ταυτότητα του Στασιού, ακόμη κι αν το χωριό μας λιγοστεύει από ανθρώπους.
Της Στασινής Μπαμπαρούτση (του Παναγιώτη)     tharros