Φυτοφάρμακα: Ακριβότερα τρόφιμα μπορεί να φέρουν οι νέοι κανόνες της Ε.Ε.

Ακριβότερα τρόφιμα και νέες αναταράξεις στις διεθνείς εμπορικές σχέσεις ενδέχεται να προκαλέσουν οι αυστηρότεροι περιορισμοί που εξετάζει η Ευρωπαϊκή Ένωση για τα εισαγόμενα αγροτικά προϊόντα με κατάλοιπα μη εγκεκριμένων φυτοφαρμάκων.
Προκαταρκτική μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία δημοσιεύθηκε την Τρίτη, καταλήγει ότι στα σενάρια που εξετάστηκαν «οι εισαγωγές μειώνονται, η παραγωγή στην Ε.Ε. αυξάνεται και οι τιμές καταναλωτή ανεβαίνουν». Το μέγεθος των επιπτώσεων, πάντως, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πόσο γρήγορα θα μπορέσουν να προσαρμοστούν οι εξαγωγείς, σύμφωνα με το Bloomberg.
Τα ευρήματα ενισχύουν τις ανησυχίες που έχουν ήδη εκφράσει ορισμένοι από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς αγροτικών προϊόντων στον κόσμο, μεταξύ των οποίων οι ΗΠΑ, η Βραζιλία, ο Καναδάς, η Αυστραλία και η Αργεντινή.
Τι θέλει να αλλάξει η Κομισιόν
Η πρόταση, που παρουσιάστηκε τον Δεκέμβριο, θα επιτρέπει στην Ε.Ε. να απαγορεύει την εισαγωγή προϊόντων στα οποία εντοπίζονται ίχνη φυτοφαρμάκων που δεν έχουν εγκριθεί στην ευρωπαϊκή αγορά.
Ειδικότερα, οι Βρυξέλλες θα μπορούν να μειώνουν τα επιτρεπόμενα ανώτατα όρια καταλοίπων –τα λεγόμενα Maximum Residue Levels ή MRLs– στο «τεχνικό μηδέν». Πρόκειται ουσιαστικά για το χαμηλότερο επίπεδο που μπορούν να ανιχνεύσουν οι εργαστηριακοί έλεγχοι. Στην πράξη, ακόμη και ένα ελάχιστο ίχνος συγκεκριμένης ουσίας θα μπορούσε να οδηγήσει στην απόρριψη του προϊόντος στα ευρωπαϊκά σύνορα.
Με το σημερινό καθεστώς, επιτρέπονται υπό προϋποθέσεις κατάλοιπα ορισμένων φυτοφαρμάκων που δεν χρησιμοποιούνται στην Ε.Ε., εφόσον έχει κριθεί ότι δεν δημιουργούν κίνδυνο για τους καταναλωτές. Η Κομισιόν υποστηρίζει, ωστόσο, ότι το σύστημα αυτό επιτρέπει τη χρήση στο εξωτερικό ουσιών οι οποίες μπορεί να είναι επιβαρυντικές για το περιβάλλον.
Ένα ακόμη επιχείρημα υπέρ της αλλαγής είναι η ανάγκη να ισχύουν παρόμοιοι όροι ανταγωνισμού για τους Ευρωπαίους αγρότες, οι οποίοι δεν μπορούν να χρησιμοποιούν τις ίδιες ουσίες στις καλλιέργειές τους.
Προειδοποιήσεις από ΗΠΑ και Καναδά
Οι εμπορικοί εταίροι της Ε.Ε. υποστηρίζουν ότι οι διαφορές στο κλίμα και στις γεωργικές συνθήκες μπορεί να καθιστούν αναγκαία τη χρήση διαφορετικών φυτοπροστατευτικών προϊόντων.
Σε συνεδρίαση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου τον Ιούνιο, συνολικά 19 χώρες εξέφρασαν ανησυχίες για την ευρωπαϊκή πρόταση. Οι ΗΠΑ ζήτησαν από τις Βρυξέλλες να προχωρήσουν μόνο έπειτα από πλήρη αξιολόγηση κινδύνου και να αποφύγουν αδικαιολόγητες απαγορεύσεις.
Το αμερικανικό υπουργείο Γεωργίας προειδοποίησε ότι μια προσέγγιση «μηδενικής ανοχής» θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει τις αγορές και τις εφοδιαστικές αλυσίδες, καθιστώντας σχεδόν αδύνατη την αξιόπιστη εξαγωγή προϊόντων προς την Ε.Ε. Οι πιθανές επιπτώσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, τους ξηρούς καρπούς, τη σόγια και το καλαμπόκι.
Ανάλογη θέση διατύπωσε ο υπουργός Διεθνούς Εμπορίου του Καναδά, Maninder Sidhu. Σε επιστολή του προς την Ιρλανδή ομόλογό του, Helen McEntee, υποστήριξε ότι το ευρωπαϊκό σχέδιο απομακρύνεται από τις διεθνώς αποδεκτές πρακτικές αξιολόγησης των επιστημονικών δεδομένων και των διατροφικών κινδύνων.
Κατά τον ίδιο, οι νέοι κανόνες θα μπορούσαν να πλήξουν τις εξαγωγές καναδικών σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και οσπρίων, συμπεριλαμβανομένης της ελαιοκράμβης, η οποία προορίζεται σε μεγάλο βαθμό για την παραγωγή βιοκαυσίμων και όχι για ανθρώπινη κατανάλωση.
Η Αυστραλία έχει επίσης εκφράσει ανησυχίες για τις εξαγωγές οπωροκηπευτικών και σιτηρών, επισημαίνοντας ότι ακόμη δεν είναι σαφές ποια προϊόντα και ποιες δραστικές ουσίες θα επηρεαστούν.
Η απάντηση των Βρυξελλών
Η Κομισιόν επιμένει ότι δεν σχεδιάζει μια οριζόντια απαγόρευση για όλα τα προϊόντα και όλες τις ουσίες. Οι περιορισμοί, σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, θα αποφασίζονται κατά περίπτωση, έπειτα από ξεχωριστή αξιολόγηση των επιπτώσεων.
Εκπρόσωπος της Επιτροπής ανέφερε επίσης ότι θα ληφθούν υπόψη τόσο η επισιτιστική ασφάλεια της Ε.Ε. όσο και οι πιθανές εμπορικές συνέπειες. Προϊόντα που δεν παράγονται στην Ευρώπη, όπως ο καφές, καθώς και κρίσιμες εισαγόμενες ζωοτροφές, δεν αναμένεται να επηρεαστούν.
Η Κομισιόν υπογραμμίζει ακόμη ότι η προκαταρκτική μελέτη εξετάζει ευρύτερα σενάρια περιορισμών και πρέπει να αξιολογηθεί χωριστά από τη συγκεκριμένη νομοθετική πρόταση.
Διχασμένα τα κράτη-μέλη
Η πρόταση βρίσκεται πλέον υπό εξέταση τόσο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και στο Συμβούλιο της Ε.Ε. Τα κράτη-μέλη παραμένουν διχασμένα, όχι μόνο ως προς τα ανώτατα όρια καταλοίπων, αλλά και ως προς τους κανόνες παράτασης των αδειών για τη χρήση φυτοφαρμάκων.
Η Ιρλανδία, η οποία ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου, αναμένεται να παρουσιάσει νέα συμβιβαστική πρόταση τον επόμενο μήνα. Εφόσον Κοινοβούλιο και κράτη-μέλη καταλήξουν στις δικές τους θέσεις, θα ακολουθήσουν διαπραγματεύσεις για την τελική μορφή της νομοθεσίας.
Το βασικό δίλημμα παραμένει ανοικτό: πώς θα προστατευθούν το περιβάλλον και οι Ευρωπαίοι παραγωγοί χωρίς να περιοριστεί η προσφορά εισαγόμενων αγροτικών προϊόντων και χωρίς το κόστος να μεταφερθεί τελικά στους καταναλωτές.   MoneyReview